Phiền não là gì

     

Tham, sân, ham mê được xem như là ba phiền não lớn số 1 của bọn chúng sinh. Trong các sách phổ thường thì nêu ra 10 thứ phiền não, đó là: tham, sân, si, mạn, nghi, thân kiến, biên kiến, tà kiến, con kiến thủ, giới cấm thủ. Tuy vậy phiền óc còn được phân tách ra những loại phụ thuộc vào Kinh Luận khác nhau.

Bạn đang xem: Phiền não là gì

Phiền óc được dịch trường đoản cú Kilesa (pali) hoặc Klesa (sanskrit), có nghĩa là những tính bất thiện (akusala), theo tịnh tâm Đạo luận gồm có 10<8>: tham (lobha), sân (dosa), mê say (moha), mạn (mana), tà con kiến (ditthi), nghi (vicikiccha), hôn trầm (thina), trạo cử (uddhacca), vô tàm (ahirika), vô quí (anottappa).

Ngoài chữ phiền não, ta còn tồn tại chữ nội kết giỏi kiết sử (samyojana) cũng gồm gồm 10: thân loài kiến (sakkaya-ditthi), nghi (vicikiccha), giới cấm thủ (silabbata-paramasa), tham dục (kama-raga), sảnh hận (vyapada), tham dung nhan (rupa-raga), tham vô dung nhan (arupa-raga), mạn (mana), trạo cử (uddhacca), vô minh (avijja). Call là kiết sử vì các tánh xấu này trói buộc không đúng sử ta vào sinh tử, call là nội kết vày nó kết tụ lại trong trái tim hay vào con tín đồ của ta.

Trong 51 trọng tâm sở của Duy Thức Học<9> có nói về 6 căn bạn dạng phiền óc (mulaklesa) và trăng tròn tùy phiền óc (upaklesa).

Sáu căn bạn dạng phiền não: tham, sân, si, mạn, nghi, ác kiến.

Hai mươi tùy phiền não: phẫn, hận, phú, não, tật, xan, cuống, siểm, hại, kiêu, vô tàm, vô quí, trạo cử, hôn trầm, bất tín, giải đãi, phóng dật, thất niệm, tán loạn, bất chánh tri.

Theo Câu Xá Luận (Abhidharmakosasastra), bởi ngài vậy Thân (Vasubhandhu) trước tác lúc còn theo tiểu Thừa<10>, gồm tất cả 46 trung ương sở, trong các số ấy có<11>:

Sáu căn bản phiền não: vô minh, phóng dật, giải đãi, bất tín, hôn trầm, trạo hối.

Hai đại bất thiện: vô tàm, vô quí.

Mười tiểu phiền não: phẫn, hận, phú, não, tật, xan, cuống, siểm, hại, kiêu.

Trên đây tạm gọi là đi kiếm phiền óc trong ghê Luận. Ta thấy sự phân loại và sắp tới xếp những phiền não không giống nhau, nó tùy trực thuộc vào quan liêu điểm của những luận sư thời xưa, và tùy theo giáo lý Nguyên Thủy tốt Đại Thừa.

Ngoài ra gồm vài tâm sở rất không còn xa lạ của đời sống từng ngày mà Duy Thức học đã không để ý như:

- từ, bi, hỷ, lạc: rất có thể thêm vào vào 11 trọng tâm sở thiện.

- ái (yêu), ố (ghét), ai (buồn), ưu (lo), mập (sợ): rất có thể thêm vào đôi mươi tùy phiền não.

Phiền não là 1 trong danh từ đặc biệt của đạo phật và vươn lên là quen thuộc đối với người Phật tử, nhưng lại khi hy vọng phân bóc tách đó là gì thì chưa hẳn chuyện dễ cho đa số ai không có khái niệm về tâm lý học Phật giáo như Duy Thức hoặc A Tỳ Đàm. Qua vài khái niệm của tởm Luận thì phiền não là các tâm sở bất thiện, trực thuộc hành uẩn, nhưng so với người thông thường như các bạn và tôi thì phiền não được đọc là những xúc cảm buồn bực, cực nhọc chịu, bất an, lo sợ, ghen tuông ghét, ngán nản, bất mãn, v.v... Thuộc thọ uẩn. Đứng bên trên danh-sắc (nama-rupa) hay thân trung ương thì hành uẩn cùng thọ uẩn phần đa thuộc về danh hay tâm, mà lại trên chức năng thì nhị cái tất cả sự khác biệt.

Bình thường chúng ta nói trung khu tham, chổ chính giữa sân, cùng xem tham, sân là hai phiền não trực thuộc về tâm, điều đó cũng đúng. Nhưng mà nếu nhìn kỹ, ta đã thấy là do Ý suy nghĩ gì mới khiến lòng tham nổi lên, Ý nghĩ gì mới khiến lòng sảnh nổi lên. Tham với sân không thể tự nhiên và thoải mái khởi lên được. Chữ chổ chính giữa (citta) theo giờ đồng hồ Hán có nghĩa là tim hay lòng và đôi lúc nó cũng khá được hiểu là Ý. Cho nên tâm thường với hai nghĩa: Ý với Tình (tâm ý và trung khu tình). Tim giỏi lòng chính là Tình.

Từ sự phân tách trên, tôi xếp hồ hết ý suy nghĩ (hay tứ tưởng) bất thiện vào Ý, với những cảm giác bất thiện (tức phiền não) vào Tình. Bởi vì tôi suy nghĩ xấu anh Ba, cho rằng anh nói xỏ cùng chửi xéo tôi đề nghị tôi mới nổi giận. Mỗi lúc Ý gồm có ý nghĩ về bất thiện thì đương nhiên làm phát sinh ra xúc cảm (Tình) bi quan phiền. Vì chưng đây tôi xem phiền não trực thuộc về Tình, còn lý do gây ra phiền não ở trong về Ý.

2/ Phiền não từ đâu đến?

Mỗi lúc bị phiền não, khổ đau, chúng ta có thói quen đổ lỗi cho những người và sự vật bên ngoài. Tôi<12> bi thảm khổ vì tín đồ đời ác độc, tham lam, ích kỷ! nhà đuổi tôi, vợ con hất hủi, đồng đội khinh chê, v.v... Tôi vô tội, đâu có làm cái gi ác! Chính những người dân khác làm tôi khổ. Tôi chỉ là một trong nạn nhân tội nghiệp xót!

Sau lúc học Đạo, tôi gọi được đa số khổ nhức xảy cho đều vày mình chế tác chứ chưa phải tại người khác. Vị không biết phương pháp sống, ko biết kiểm soát ba nghiệp (thân, khẩu, ý) đề nghị tôi vẫn làm rất nhiều hành động mang tới khổ đau. Trong bố nghiệp thì Ý dẫn đầu. Tởm Pháp Cú<13> (Dhammapada), phẩm tuy nhiên Yếu (Yamaka Vagga) tất cả nói:

Ý dẫn đầu các pháp Ý làm cho chủ, ý tạoNếu với ý ô nhiễmNói lên xuất xắc hành độngKhổ não bám theo sauNhư xe, chân đồ vật kéo.

Ý dẫn đầu những phápÝ có tác dụng chủ, ý tạoNếu cùng với ý thanh tịnhNói lên giỏi hành độngAn lạc cách theo sauNhư bóng, ko rời hình.

Tại vô minh xuất xắc ái dục?

Trong gớm Bảo Tích (Ratnakuta) có kể một ví dụ: một fan cầm cục gạch ném vào nhỏ chó. Bị trúng gạch nhức quá, bé chó ngay tắp lự rượt theo cục gạch sủa tức tối. Nhỏ chó chần chừ thủ phạm tạo nên nó đau không hẳn là viên gạch nhưng là bạn ném gạch. Cũng như vậy cái khiến cho ta khổ sở không nên sự vật bên phía ngoài mà là sự việc vô minh của ta.

Vô minh tức là không sáng suốt, không hiểu biết nhiều biết. Nhưng không hiểu biết biết cái gì?

Trong kinh dạy đó là sự việc không hiểu rõ sâu xa về tính bí quyết vô thường, vô vấp ngã và duyên sinh của sự việc vật. Do không hiểu nhiều nên mới tham đắm, thương mến và vị vậy đề xuất bị trói buộc.

Ở phía trên tôi ra đi hơn một ít và hỏi tiếp là Ai vô minh hay chiếc gì không hiểu biết? Đức Phật dạy Vô bổ mà nguyên nhân tôi cứ hỏi Ai hoài?

Con bạn được cấu tạo bởi năm uẩn (sắc, thọ, tưởng, hành, thức), nói gọn hơn là danh dung nhan hay thân tâm. Thân thể bao gồm hình sắc, còn trung khu chỉ mang tên gọi (danh). Theo Duy Thức Học, vai trung phong gồm bao gồm tám thức, trong các số ấy Ý thức được coi như là người chủ sở hữu tác nghiệp. Vì vậy nếu hỏi Ai vô minh thì ta rất có thể trả lời là Ý vô minh. Ở trên đây muốn đơn giản hóa vụ việc mà nói do đó chứ sự thật phức hợp hơn nhiều. Ý thức ko thể độc lập tự tung tự tác mà đề xuất cộng tác với 51 trọng tâm sở và hầu hết chủng tử hiện nay hành trường đoản cú A Lại Gia Thức.

Trở lại câu hỏi âu sầu tại vô minh xuất xắc tại ái dục? Ta có thể đáp là: tại do Ý vô minh yêu cầu mới hiện ra ái dục dẫn cho khổ đau. Trong mười hai nhân duyên, vô minh được xếp bậc nhất và ái đứng hàng thiết bị tám.

Vô minh

Muốn có mang vô minh (avijja hay avidya) là gì không phải chuyện dễ. Vày mỗi truyền thống, mỗi trường phái đều có sự khái niệm riêng.

Thí dụ: Theo Nguyên Thủy, vô minh là băn khoăn luật nhân quả, Tứ Đế, 12 nhân duyên.

Theo Đại Thừa, vô minh là không nhận biết được thật tánh của các pháp.

Theo Thiền tông, vô minh là do dự ông chủ, phiên bản lai diện mục, chân tâm.

Theo kinh Kim Cang, chấp vào sắc đẹp tướng âm thanh là vô minh.

Theo kinh Lăng Nghiêm, bất giác ko ngộ được bản tâm chân ko diệu hữu là vô minh.

Theo Kinh chén bát Nhã, lừng khừng Tánh Không của các pháp là vô minh.

Theo khiếp Pháp Hoa cùng Niết Bàn, không phân biệt được Phật tánh là vô minh.

Theo Duy Thức, chấp các pháp hiện nay hữu kế bên thức là vô minh, v.v...

Từ phần lớn định nghĩa khác nhau ở trên, ta rất có thể rút tỉa đại ý như sau:

Vô minh là do dự luật duyên sinh, không nhận thấy thật tánh của những pháp, yêu cầu chấp vào dung nhan tướng và các pháp hiện tại hữu mặt ngoài.

Cái gì không biết? bao gồm cái Ý không biết nên người ta gọi là vô minh. Vì vô minh nên không phân biệt các pháp đều như mộng, như huyễn, bào, ảnh, cùng từ kia sinh ra xem xét sai lầm, chấp ngã, chấp pháp.

Chấp ngã là tin và dính víu vào một chiếc Ta, trường đoản cú đó mang tới bám víu vào các chiếc liên quan cho Ta (ngã sở) như: vk ta, bé ta, đơn vị ta, gia tài của ta, danh dự của ta, v.v...

Chấp pháp là dính víu vào phần đông sự đồ gia dụng trên đời, nhận định rằng chúng hiện tại hữu đích thực như: đơn vị cửa, xe pháo cộ, tiền bạc, danh lợi, đồ gia dụng đạc, sông núi, cỏ cây, bạn vật, v.v...

Nhưng dính víu vào một cái Ta với sự vật đâu có gì không nên quấy? dưới mắt thế gian thì không có gì không đúng quấy, ngược lại rất cần được bám víu thì mới gọi là fan khôn. Mà lại theo lý Đạo, mẫu Ta và sự đồ (các pháp) không có thật, vì vày nhân duyên mang hợp, vô thường, vô ngã, không hiện hữu thực sự phải không thể nắm bắt hay bám víu. Cứ muốn nắm bắt cái không quá có thì chưa phải vô minh là gì?

Thí dụ: Đi trong sa mạc, dưới ánh nắng như thiêu như đốt, từng nào nước uống vẫn cạn. Ta lần mò đi tìm một ở đâu có nước. Quan sát xa xa ta thấy trong khi có một ao nước ở phía trước tuy thế khi lại sát thì chẳng thấy gì cả. Đó chỉ với ảo hình ảnh sóng nắng, do ánh nắng mặt trời và sự phản chiếu của cat tạo ra. Bởi quá khát nước, ta lại lên đường hi vọng tìm thấy một vũng nước nào khác cùng lại bị thất vọng.

Cái Ta và những pháp cũng tồn tại như sóng nắng, thấy ngoài ra có mà không thật có. Khi đủ duyên thì chúng ảnh hiện như có, thiếu thốn duyên thì bọn chúng tan biến. Bởi không biết như vậy nên mới dính víu, nắm giữ làm của mình, đến khi nó tuột khỏi tầm tay thì buồn tủi, thất vọng, than khóc.

Ái dục

Ái có nghĩa là yêu tuyệt ưa thích, dục là si mê muốn. Ái dục ko thể thoải mái và tự nhiên phát sinh. Ta không thể tự nhiên và thoải mái yêu ai hay thích hợp ai nếu như chưa bao giờ gặp hay tiếp xúc với người đó. Do sự xúc tiếp (sparsa, contact) mà ái dục (tanha) phân phát sinh. Mắt thấy sắc đẹp mới khởi lòng yêu thương mến, tai nghe âm thanh dịu dàng êm ả mới thích, mữi ngửi mùi hương thơm mới ưa, miệng nếm vị ngon new thèm, thân thể xúc chạm cảm xúc khoái lạc mới nhớ thương.

Khi sáu giác quan lại tiếp xúc với những người hay vật bên ngoài gây ra hầu như cảm thọ dễ chịu thì gây ra sự ngưỡng mộ (ái). Khi lục căn tiếp xúc với lục trần gây ra cảm thọ khó tính thì gây ra sự thù ghét (ố). Yêu giỏi ghét phần lớn thuộc về Tình cảm. Lúc yêu thì ta ý muốn bám giữ, chiếm hữu; khi ghét thì ta mong mỏi xua đuổi, tiêu diệt. Từ đó trong tim sinh ra đủ nhiều loại tình cảm xung đột, phiền não. Trong tầm 12 nhân duyên (vô minh, hành, thức, danh sắc, lục nhập, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử) thì thọ và ái (thuộc về Tình) là vị trí phiền não hiển lộ tốt biểu hiện. Vô minh, hành, thức (thuộc về Ý) là bắt đầu gây ra phiền não.

Theo Ý mình

Theo giáo lý, lý do sinh ra phiền não đúng là vô minh với ái dục như sẽ phân bóc tách ở trên. Nhưng trong cuộc sống hàng ngày, ta có thể tìm thấy nguyên nhân của phiền óc một cách giản dị, không đề xuất phải có tương đối nhiều kiến thức phật học với phần nhiều danh từ siêng môn.

Xem thêm: Từ Điển Tiếng Việt " Đại Ý Là Gì ? Hiểu Thêm Văn Hóa Việt Đại Ý Bằng Tiếng Anh

Thí dụ: Sau một thời hạn lân la làm quen với cô Tám, cuối cùng tôi cũng cưới được cô ta làm vợ. Mừng quýnh tôi suy nghĩ mình sẽ có được hạnh phúc. Nhưng chỉ với sau vài tháng, tôi phân biệt hai vợ ck có nhiều ý kiến và ý say đắm xung khắc. Người nào cũng cho bản thân đúng và ước ao người kia bắt buộc thuận theo mình. New đầu còn nhường nhịn tuy nhiên, từ từ không một ai nhường ai, sinh ra cãi lộn rồi giận nhau.

Ít lâu sau vì yêu cầu phật sự tại địa phương gồm một thầy về lôi kéo Phật tử đóng góp xây chùa. Khi miếu lập chấm dứt thì shop chúng tôi dắt nhau tới làm cho công quả. Lúc đầu chân ướt chân ráo vô chùa, ai sai bảo việc gì shop chúng tôi cũng làm cho hết, không dám chống trái. Bà con cô bác và thầy trụ trì thấy vợ ông xã tôi cần mẫn công quả buộc phải mời dự vào vào ban quản trị của chùa. Tôi được thai làm Tổng thư ký, bà xã tôi làm cho Thủ quỹ. Tưởng đâu có chức vụ thì thao tác làm việc đạo khô hanh thông hơn, nhưng mà không ngờ tôi đã bước vào nhân loại của phiền não. Cứ đến buổi họp hàng tháng của ban quản trị là tôi nhức đầu, cần ghi nhớ toàn bộ ý loài kiến của đa số người để làm biên bản. Ui chao ơi! Sao fan nào cũng đều có ý kiến hết! Không các một chủ ý mà những ý kiến. Ai cũng cho ý kiến của bản thân mình đúng rồi biện hộ nhau ỏm tỏi. Không còn buổi họp, những đạo hữu ra về buồn phiền không ý muốn nhìn mặt nhau. Sau vài ba năm sống Phật tử mang lại chùa càng đông đề xuất thầy trụ trì mong muốn mở sở hữu làm chùa to hơn, mà lại theo Ý tôi cùng vài đạo hữu thì mong muốn thầy tổ chức những khóa tu học. Vì từ khóa lâu làm công quả, tôi thấy mình chưa biết gì về giáo lý đạo Phật, sinh hoạt ở chùa quanh quanh quẩn chỉ gồm lễ lược đám sám, mong an, ước siêu. Vào tuần miếu vắng như miếu Bà Đanh, vào ngày cuối tuần Phật tử mang lại chùa lạy phật một chút rồi xúm nhau ăn uống rỉ tai ồn ào như cái chợ. Tu hành phải không hề thiếu phước huệ như chim ý muốn bay phải cần hai cánh, trường hợp chỉ có cánh to cánh bé dại thì cất cánh không được huống đưa ra một cánh. Nhưng bên cạnh đó thầy chỉ ý muốn "duy ngã độc tôn", không thích Phật tử của bản thân mình học đạo với thầy khác phải thầy không đồng ý. Thấy thầy không đồng (ý), bắt buộc tôi buồn bực (tình), mong mỏi từ chức Tổng thư ký ở trong nhà tu một mình (thân).

May sao bây chừ băng vật liệu bằng nhựa thuyết pháp của quý thầy không cánh mà cất cánh khắp nơi, nhờ đó tôi cũng sưu tập được khá nhiều. Cơ mà sau một thời hạn nghe băng lại có chuyện mới. Tôi đam mê tu Thiền, còn vợ tôi không say mê nghe giáo lý nhưng mà chỉ yêu thích vào chùa làm công quả chạm chán bà bé cô bác cho vui thôi. Không nói chuyện Thiền được với vợ, tôi đành vào miếu tìm anh Năm, vì chưng nghe đâu anh cũng chăm tu Thiền. Đến khi chạm mặt anh thì thầm thì tôi tan vỡ mộng. Cũng cùng một chữ Thiền, dẫu vậy Thiền của anh ý là Thiền của Hoà Thượng Thanh Từ, còn Thiền mà lại tôi ham mê là Thiền của thiền sư tuyệt nhất Hạnh. Gắng thì tuy cùng Thiền mà lại không cùng thuyền!

Vào chùa bất đồng ý kiến cùng với thầy bạn, về đơn vị thì không rỉ tai được với vợ. Tôi cảm giác mình cô đơn, lẻ loi, không có ai hiểu mình hết.

Ở đây vì sao làm tôi khổ là: mong mỏi sự vật yêu cầu theo Ý mình.

Nhưng Ý bản thân là cái gì? Là ý kiến, ý tưởng, ý nghĩ, ý niệm, v.v... Của mình.

Ý kiến là loại thấy của ý. Ý tưởng là loại tưởng của ý.Ý nghĩ là loại nghĩ của ý.Ý niệm là dòng ghi nhớ của ý.

Tất cả những chiếc thấy, tưởng, nghĩ, nhớ của ý, ta thường mang lại nó là mình, là ta, phật giáo gọi là ngã kiến.

Nhưng Ý của tớ có luôn luôn đúng với đáng cho người khác yêu cầu theo không? đôi lúc chính tôi còn không làm ưng ý mình được huống chi ý muốn người khác đề xuất tuân theo ý mình.

Cuối tuần ông chồng muốn bà xã đi câu cá với mình, còn bà xã lại muốn chồng chở bản thân lên miếu lễ Phật công quả. Phật tử mang đến chùa thì muốn quý Thầy buộc phải đặc biệt để ý ưu đãi mình, còn nếu như không thì buồn chán không vui. Thầy thì muốn đệ tử cần chiều theo ý mình, còn nếu như không thì thiếu cẩn trọng không nhòm ngó tới.

Vì ao ước sự vật xẩy ra theo ý mình yêu cầu mới lo. Khi chạm mặt việc trái ý thì tức giận. Bị mất đuối thì buồn. Con tín đồ sống trong tầm lẩn lẩn quất của muốn, lo, giận, buồn, rồi lại buồn, giận, lo, muốn. Sự vật xảy ra theo nhân duyên chứ không theo ý của người nào hết, khi đầy đủ duyên thì vấn đề thành tựu, thiếu hụt duyên thì ko thành.

3/ các bước phiền não

Như đã thấy nghỉ ngơi trên, vào đời sống từng ngày không lúc nào Ý, Tình, Thân ngưng vận động và phiền não cũng xuất hành từ đó nhất là từ bỏ Ý.

Ý thường có tác dụng gì?

Nó thường giỏi nghĩ (tư), call là ý nghĩ (penser); nó giỏi nhớ (niệm, se souvenir), hotline là ý niệm; nó tốt tưởng (croire, imaginer) call là ý tưởng; nó dễ thấy (kiến) call là ý kiến. Nó có công suất hiểu biết và sáng tỏ (thức) gọi là ý thức.

Khi ý thức suy nghĩ, nhớ tưởng điều lành thì miệng và thân vẫn nói và làm cho điều lành. Đây là thiện nghiệp cùng sẽ mang đến quả báo hạnh phúc.

Khi ý thức suy nghĩ, ghi nhớ tưởng điều hung ác thì miệng cùng thân sẽ có tác dụng điều sai quấy. Đây là hiểm độc và sẽ mang tới hậu trái khổ đau.

Vì thế bạn tu hành phải luôn luôn cố gắng giữ gìn tu tập cho ba nghiệp (thân, khẩu, ý) của mình được thanh tịnh.

Trong ghê Kalama<14>, có kể chuyện tiên phật đi đến thị trấn Kesaputta, ở đó có những người dân dân Kalama, bọn họ thưa hỏi ông phật rằng: Có một trong những Sa môn, Bà la môn mang lại Kesaputta nhằm truyền đạo, thuyết minh với phát huy giáo lý của bản thân mà bài xích xích, khinh thường miệt, chê bai cùng xuyên tạc học thuyết của tín đồ khác. Vậy thì một trong những Sa môn này, ai nói thật, ai nói dối?

Đức Phật trả lời: Này những người Kalama,

chớ gồm tin vì chưng nghe nói lại, chớ gồm tin bởi theo truyền thống,chớ gồm tin bởi vì nghe đồn,chớ có tin vì bom tấn truyền tụng,chớ tất cả tin bởi vì lý luận khôn xiết hình,chớ tất cả tin vày đúng theo một lập trường,chớ có tin vì nhận xét hời hợt hồ hết dữ kiện,chớ gồm tin vì tương xứng với định kiến,chớ có tin vày phát xuất tự nơi có uy quyền,chớ gồm tin vị vị sa môn là bậc thầy của mình.

Nhưng này những người Kalama, bao giờ tự mình biết rõ như sau: những pháp này là thiện, các pháp này không có tội. Những pháp này được bạn trí khen ngợi. Các pháp này ví như được thực hiện và đồng ý thì dẫn đến niềm hạnh phúc an vui, thời này các người Kalama, hãy tin theo cùng an trú.

Qua lời dạy dỗ trên, ta thấy ông phật không phải là một trong bậc giáo chủ độc tài, ngài không lúc nào bắt đệ tử đề xuất tin theo ngài một cách mù quáng và lời dạy dỗ trên không có ngã kiến với giới cấm thủ kiến.

Tiến trình phiền não

Khi Ý bao hàm sự thấy, nghĩ, tưởng, nhớ sai lầm thì gọi đó là vọng tưởng tuyệt tà kiến. Từ vọng tưởng sẽ mang tới vọng tình (tình cảm không nên lầm). Và vọng tình sẽ mang lại vọng nghiệp (hành cồn sai lầm). Vọng nghiệp quay trở về nuôi chăm sóc vọng tưởng, và cứ thế bố cái này tương duyên tương sinh, chuyển phiên vần mãi làm cho họ phiền não khổ đau.

Ý → Vọng tưởng

Tình → Vọng tình

Thân → Vọng nghiệp

*

Vọng tưởng đồng nghĩa tương quan với vô minh.

Vọng tình đồng nghĩa với ái dục và phiền não.

Vọng nghiệp đồng nghĩa tương quan với sinh sản nghiệp (thủ, hữu).

Từ kia ta có quá trình dưới đây:

*

Vì chần chờ (vô minh) đề nghị nghĩ tưởng sai lầm. Vì nghĩ tưởng sai lầm nên sinh ra ưa ghét, ảm đạm giận (phiền não). Vị phiền não cần tạo nghiệp bất thiện. Khi tạo thành nghiệp bất thiện thì hiệu quả là khổ đau, khi bị khổ cực thì chổ chính giữa trí u mê không tốt nhất (vô minh).

Muốn ngừng vòng tròn "vô minh, phiền não, nghiệp" thì phải ngừng vọng tưởng, vọng tình, vọng nghiệp, tu bổ Ý, Tình, Thân.

HT mê say Trí Siêu

*

-ooOoo-

<1> Đây là chuyện trả tưởng, không hẳn đời thật của tác giả.

<2> từ Đạo Hạnh là tiền thân của vua Lý Thần Tông. Từ Đạo Hạnh với Nguyễn Minh không là nhì thiền sư lừng danh ở việt nam vào nỗ lực kỷ 12. Coi "Thiền Sư Việt Nam" của đam mê Thanh Từ.

<3> xem Đại Thủ Ấn. Phù hợp Trí Siêu

<4> Trích "Niệm Phật Thập Yếu". Thích Thiền Tâm

<5> khiếp Ví dụ bé rắn, Trung bộ Kinh, số 22.

<6> Sách Vô Ngã, yêu thích Trí Siêu.

<7> Tứ tất lũ gồm có: quả đât tất đàn, vị nhân tất đàn, đối trị tất đàn, đệ độc nhất vô nhị nghĩa vớ đàn.

<8> Theo Buddhist Dictionary của Nyanatiloka, trích từ thanh tịnh Đạo (Visuddhimaga) cùng Tỳ Bà Sa (Vibhasa).

<9> Trích Phật học tập Phổ Thông, khóa máy Năm.

Xem thêm: Fit-Out Là Gì Và Cấu Trúc Cụm Từ Fit Out Trong Câu Tiếng Anh

<10> về sau chuyển sang trọng Đại Thừa, nắm Thân lại chia nhỏ ra 51 trung tâm sở. Vì vậy sự phân loại này không hẳn là tốt đối.